فنلاند در تله دانشجویی: از رویای ماندن تا خطر اخراج

وقتی دروازه‌ها باز شد

در سال ۲۰۲۲ (۱۴۰۱)، دولت سانا مارین (Sanna Marin) تصمیمی گرفت که قرار بود برگ برنده فنلاند در رقابت جهانی برای جذب نیروی متخصص باشد: دانشجویان خارجی که در دانشگاه‌های فنلاند تحصیل می‌کنند، دیگر نیازی به تمدید سالانه مجوز اقامت نداشتند و مجوزشان برای کل دوره تحصیل معتبر بود. این تغییر ساده اما مهم، سیل مهاجرت دانشجویی را به راه انداخت.

دانشگاه‌ها هم از این فرصت بهره بردند. دوره‌های انگلیسی‌زبان گسترش یافت، آژانس‌های تحصیلی بین‌المللی که دانشجو را با پول به موسسات معرفی می‌کنند، فعال‌تر شدند، و صندلی‌های دانشگاهی فنلاند در نپال، هند، بنگلادش و سریلانکا به آرزو تبدیل شد.

رویا در برابر واقعیت: پرونده‌ای که YLE MOT افشا کرد

تحقیق تیم MOT شبکه YLE در دسامبر ۲۰۲۵ (آذر ۱۴۰۴) تصویری تلخ از آنچه پشت درهای بسته می‌گذشت، ارائه داد. دانشجویانی که با وعده «شادترین کشور دنیا» و «بازار کار گرم» به فنلاند آمده بودند، در صف‌های غذای رایگان هلسینکی ایستاده بودند.

📷 مستند MOT شبکه YLE نشان داد که دانشجویان خارجی به صف‌های غذای رایگان شهرهای بزرگ فنلاند متکی شده‌اند — منبع: YLE / MOT

سونیا یاکوبسون (Sonja Jakobsson)، کشیش دانشجویی اتحاد کلیساهای هلسینکی، از «قربانیان جذب بین‌المللی دانشجو» صحبت می‌کند. او می‌گوید شخصاً شاهد بوده که خانواده‌های دانشجویی در آپارتمان‌های خالی روی کف سرد خوابیده‌اند. ریکیتا، دانشجوی نپالی مقیم هلسینکی هم می‌گوید: «زندگی‌ام آن‌چه که انتظار داشتم نبود. در نپال انتظار زندگی بهتری داشتم.»

مستند «تقلب به نام فنلاند» (A Hoax Called Finland / Huijaus nimeltä Suomi) ساخته تیم MOT شبکه YLE، این واقعیت‌ها را با مصاحبه‌های مستقیم مستند کرده است. این مستند را می‌توانید با زیرنویس انگلیسی در YLE Areena تماشا کنید:

لایحه جدید: اخراج با دریافت کمک معیشتی

در ۱۶ ژانویه ۲۰۲۶ (۲۶ دی ۱۴۰۴)، وزارت کار و اقتصاد فنلاند (TEM) پیش‌نویس لایحه‌ای را برای نظرخواهی عمومی ارسال کرد که اگر تصویب شود، مجوز اقامت دانشجویانی را که از کمک معیشتی دریافت می‌کنند لغو خواهد کرد. بر اساس این پیش‌نویس، اداره مهاجرت (Maahanmuuttovirasto / Migri) می‌تواند مستقیماً از سازمان رفاه اجتماعی KELA اطلاعات مربوط به دریافت کمک معیشتی توسط دانشجویان را دریافت کند.

تناقض بزرگ: به دانشجو نیاز داریم، ولی...

اینجاست که داستان پیچیده می‌شود. دانشگاه‌های فنلاند برای جبران کاهش نرخ تولد داخلی، به دانشجویان خارجی نیاز دارند. یوها-ماتی ساکسا (Juha-Matti Saksa)، رئیس دانشگاه LUT، پیش‌بینی کرده که تا اواخر دهه ۲۰۳۰، ممکن است نیمی از دانشجویان دانشگاه‌های فنلاند خارجی باشند؛ زیرا در سال ۲۰۲۴ تنها ۴۳٬۷۲۰ کودک در فنلاند متولد شدند. اما سیاست دولت در تضاد با این نیاز است.

درس‌هایی که باید گرفت

این بحران نتیجه سه شکست همزمان است: شکست سیاست‌گذاری که بدون زیرساخت حمایتی دانشجو جذب کرد؛ شکست نظارت بر آژانس‌های تحصیلی که با اطلاعات نادرست دانشجو فریب دادند؛ و شکست ادغام اجتماعی که دانشجویان را بدون آموزش زبان و راهنمایی شغلی رها کرد. برای دانشجویان ایرانی و سایر دانشجویان بین‌المللی، پیام روشن است: پیش از آمدن به فنلاند، واقعیت بازار کار، هزینه زندگی و الزامات قانونی جدید را به دقت بررسی کنید.